"یوسف  ویسیارونویچ  دژوگاشیویلی" ملقب به استالین ( به معنای مرد آهنین ) بعد از لنین و با حذف رقبای خود، رهبر اتحاد جماهیر شوروی شد. این خوف انگیزترین کابوس قرن بیستم، میلیون ها ( با تخمین ها مختلف 2 تا 60 میلیون ) نفر را با دستور مستقیم و غیر مستقیم خود، به کام مرگ کشانید. او از هیچ چیز نمی هراسید به جز از دست دادن قدرتش. به سادگی دوست و دشمن را قربانی میکرد. از این راه تروتسکی ( محبوبترین مرد انقلاب بعد از لنین ) را سر به نیست کرد. در دوران معروف به " تصفیه حساب " بیش از هفتاد درصد اعضای حزب کمونیست ( که بالاترین سازمان حافظ آرمان های مارکسیستی و لنینیستی بود ) را به بهانه های ساختگی، تبعید و یا اعدام کرد .
 او برای قربانی کردن، فوج مردم را نیز مستثنی نمی کرد.در جنگ جهانی دوم، برای آنکه نازی ها متوجه هیچ گونه بدگمانی روسیه، نسبت به حمله مستقیم نازی ها نشوند، از هر گونه لجیستیک نیرو صرف نظر کرد ( در ابتدای جنگ، روسیه و آلمان نازی در جبهه ای مشترک بودند! اینان بنا بر معاهده ای پنهانی به نام " مولوتوف- ریبنتراپ" توافق کرده بودند که چگونه اروپای مرکزی را بین خود تقسیم کنند. به همین دلیل در ابتدای جنگ، روس ها به فنلاند حمله کردند! هر چند استالین به خوبی می دانست هیتلر رویای اروپای بزرگ را در سر دارد و به زودی به روسیه لشکر کشی خواهد کرد). همچنین مردم مرزهای غربی را متوجه حمله قریب الوقوع آلمان ها نکرد، تا شایدبرای پیشرفت های نظامی مورد نیاز برای مقابله با رایش زمان بیشتری به دست بیاورد. این گونه  با حمله آلمان ها میلیون ها انسان بی دفاع و بی اطلاع، قلع و قمع شدند.
در بحبوحه جنگ هنگامی که نازی ها یکی از پسران استالین را دستگیر کردند، درخواست معاوضه او را با ژنرالی کردند. اما این مرد گرجی اظهار داشت که " هرگز یک ژنرال را با یک سرجوخه معاوضه نمی کنند!". مدتی نگذشت که فرزندش، خود را بر سیم خاردارهای برق دار پرتاب کرده و جان سپرد. به غیر از این فرزند، زن دومش خودکشی کرد، یک پسرش از فرط مصرف الکل جان سپرد و دخترش که بعدها از روسیه فرار کرد، زندگی فلاکت باری را در آمریکا گذراند.
در حین جنگ از هراس شورش و بلوای داخلی، که می توانست از طرف آلمان ها نیز تقویت شود، بسیاری از دربندان گولاگ را مخفیانه و گاه آشکارا از دم تیغ گذراند ( به مانند همان چیزی که در جنگ جهانی اول رخ داده بود و آلمان ها آن بار به خود بلشویک ها کمک کردند تا به صدر قدرت برسند!). اما جای نگرانی نبود چرا که به زودی، با کسانی جای این قربانیان را پر کرد. بسیاری از اسیران روسی را بعد از جنگ، به اتهام خیانت به همین  "گولاگ" گسیل کرد.
در دوره صنعتی سازی و نیز مدرنیزاسیون کشاورزی، میلیون ها ( بیش از پنج میلیون ) اکراینی از سوء تغذیه و قحطی جان سپردند. اما او دستور داده بود که هر کس به انبار آذوقه ای نزدیک شد هدف گلوله قرار گیرد.
شاید یکی از کم اهمیت ترین (!) اقدامات استالین این بود که دکترین رئالیست کمونیستی را برای هنر مطرح کرد. به دستور او هر گونه فرمالیست، ساختار گرایی و آوانگاردیست محکوم به حذف شد. تمام تلاش های هنرمندان بایستی، در خدمت صنعتی سازی قرار می گرفت. این گونه هنرمند موظف بود که کارگران و دهقانان شاد و خوش لباس را با بدن های ورزیده و زیبا در حالی که لبخند به لب دارند را مجسمه کند و یا ترسیم سازد. خواست تک صدایی، لبخند  را از جامعه هنری روسیه تاراند و بسیاری چون استراوینسکی، شوستاکوویچ، شاگال، رودچنکوف و مایاکوفسکی، سانسور، حذف و یا تبعید شدند.
...  بسیاری از پیشرفت های صنعتی و کشاورزی روسیه در زمان استالین و یا به واسطه برنامه های او شکل گرفت. بمب هیدروژنی ساخته شد، اسپوتنیک- یک اندک زمانی بعد از مرگ استالین راهی فضا شد و اولین فضانورد توانست مدار زمین را ترک گوید. جامعه پیش از صنعتی روسیه به یکباره تبدیل به یک ابر قدرت شد اما با این چنین هزینه گزافی.برخی محققان عقیده دارند که هنوز نمی توان اظهار نظر قطعی در مورد او نمود و نیاز به زمان است!