"ناف در مرکز بدن انسان ست و اگر مردی طاق باز خوابیده و دستان وپاهایش را امتداد دهد، با مرکز ناف می توان دایره ای کشید. نه تنها دایره، بلکه مربعی نیز محیط بر مرد خواهد بود..." لئوناردو

معروفترین طرحی را که جهان می شناسد "مردی ویترووینی"
( Vitruvian Man ) ست که لئوناردو داوینچی آن را به سال 1492 کشیده است. لئوناردو در این اثر، مردی برهنه را در دو وضعیت متفاوت و بی هیچ تفکیکی روی یکدیگر طراحی کرده، به گونه ای که دست و پاهای کشیده مرد در هر دو حالت (به عبارت درست تر در این شانزده حالت!) داخل یک دایره و همچنین یک مربع محاط شده است. این تصویر نشان گر ترکیب هنر و علم در زمان رنسانس بوده است، در حالی که علاقه شدید لئوناردو را به نسبت ها نشان می دهد. همچنین این اثر تلاش دیگری از سوی لئوناردو محسوب میگردد تا انسان را به طبیعت گره بزند. به عبارت دیگر او خواستار کشف رابطه بین کیهان و ریزکیهان (آدمی) بوده، چیزی که ریشه در باورهای هرمسی و نوافلاطونی دارد. این دیدگاه غالب در لئوناردو، به گونه ای دیگر قابل شناسائی در اثرست، بدین معنا که در باورهای هرمسی مربع نماد ماده و دایره نماد جان ست. و این طراحی، نوعی باز دریافت این بن ـ رابطه محسوب می گردد (1). اگرچه بر خلاف رومانتیست ها، امروزه کمتر کسی، دل در گرو چنین دیدگاه هایی دارد.

توجه لئوناردو به این طرح، از مطالعه رساله مشهور ِ "ویترویوس" ( Vitruvius ) معمار رومی ناشی شده است. اما همان طور که انتظار میرود، لئوناردو به آنچه از متن قدیمی خوانده اکتفا نکرده و آنها را با تراوشات ذهنی خود ترکیب نمود تا ابعاد اثر را گشاده تر سازد. به طور مثال، مرکز دایره و مرکز مربع یکسان نیستند، مساله ای که باعث شکست بسیاری در مصور کردن مرد ایده آل ویترویوس در گذشته شده بود. همچنین ناف، کمی بالاتر از محل آناتومیکی آن قرار داشته و یا آن که دست های کشیده مرد ویترووینی تنها تا تاج سر، بالا میایند. این تغییر آخری، برخلاف متن ویترویوس بوده است که امتداد دست ها را در محل ناف متقارب می دانسته است. در این رساله، ویترویوس، برای داشتن نسبت های طلائی معماری، نسبت اعضای بدن ِ انسان ِ ایده آل را ملاک میگیرد (خالی از تذکر است که این نسبت ها، تنها یک سری اعداد گویا می توانند باشند) به طور مثال :

- طول قد ده برابر اندازه سر ( از چانه تا پیشانی )
- فاصله دو سر دست در حالت کشیده، برابر طول قد
- کف دست به پهنای چهار انگشت
- کف پا به پهنای چهار کف ( دوازده اینچ )
- طول قد بیست و چهار کف دست
...

(1) تربیع دایره یکی از مسائل قدیمی هندسه بوده که در آن سعی میشد تا با کمک خط کش و پرگار، برای یک دایره مشخص مربعی با مساحت یکسان با دایره رسم گردد (البته امروزه ما می دانیم که این مساله دارای جواب نیست!) طولی نکشید که این معمای جذاب، پا به عرصه عقاید هرمسی گذاشت. بدین معنی که همان طور که در عقاید هرمسی، مربع نماد ماده و دایره نماد روح محسوب میگردد، تربیع دایره به گونه ای رمزگونه، جایگزین میل جاودان انسان برای دستیابی به اتحاد مطلق روح و ماده گردید... اگرچه تحقیقی  نشان میدهد که لئوناردو با آگاهی، تربیع دایره را در این اثر با دقت 98 درصد صورت داده است، ولی بسیاری مخالف این نتیجه گیری هستند!